Osmanlı denizcilik tarihinin en sıra dışı isimlerinden biri olan Kılıç Ali Paşa, Akdeniz’in sert güç mücadelesi içinde yetişmiş, İnebahtı yenilgisinden filosunu çıkarabilmiş ve ardından Osmanlı donanmasını yeniden ayağa kaldırmakla görevlendirilmiş bir kaptan-ı deryâdır. Kaynaklarda Uluç Ali, Uluç Ali Reis, Kılıç Ali Paşa ve Avrupa dillerindeki farklı yazımlarla anılır.

Kısa cevapla Kılıç Ali Paşa; 1500’lü yılların başlarında Kalabriya’da doğduğu kabul edilen, sonradan Osmanlı denizcileri arasına katılan, Turgut Reis’in yanında yükselen ve 1571-1587 yılları arasında kaptan-ı deryâlık yapan tecrübeli bir deniz komutanıdır. Onu yalnızca İnebahtı’daki manevrasıyla değil, yenilginin ardından donanmanın yeniden kurulması, 1574 Tunus seferi, Tersâne-i Âmire’deki çalışmaları ve Mimar Sinan’a yaptırdığı Tophane’deki külliye ile birlikte değerlendirmek gerekir.

Kılıç Ali Paşa Hakkında Hızlı Bilgiler

Kılıç Ali Paşa’nın hayatındaki bütün tarihler aynı kesinlikte değildir. Özellikle doğum yılı ve çocukluk hikâyesi rivayetlerle aktarılır. Buna karşılık 1548’den sonraki askerî-idarî kariyeri Osmanlı arşiv kayıtları ve dönem kaynakları sayesinde daha sağlam biçimde izlenebilir.

Hızlı bilgiler: 1500 kesin bir doğum tarihi değil, yaklaşık bir dönem işaretidir. Vefat tarihinde ise geleneksel kabul ile yeni arşiv araştırması arasında fark vardır.

Kılıç Ali Paşa’nın Kökeni ve Gerçek Adı

Kılıç Ali Paşa’nın aslen Güney İtalya’daki Kalabriya bölgesinden geldiği genel olarak kabul edilir. Yaygın biyografide doğum adı Giovan Dionigi Galeni olarak verilir; papaz olmak üzere Napoli’ye giderken 1520’de Cezayirli bir reis tarafından esir alındığı anlatılır. Ancak TDV İslâm Ansiklopedisi bu ayrıntıları “rivayet edilir” kaydıyla aktarır. Bu nedenle söz konusu hikâyeyi eksiksiz bir nüfus kaydı gibi değil, sonraki biyografi geleneğinin güçlü anlatısı olarak okumak daha doğrudur.

Tophane’deki külliyesine ait vakfiyede babasının adının Abdülmennân ve Abdullah şeklinde iki farklı biçimde yazılması, onun sonradan İslâmiyet’i kabul ettiğini destekleyen önemli bir belgedir. Fakat bu belge, çocukluk döneminin bütün ayrıntılarını veya yaygın şekilde aktarılan yolculuk öyküsünü tek başına doğrulamaz.

Okudunuz mu?

Dumlupınar Faciası: Türk Denizcilik Tarihinin Unutulmaz Trajedisi

Doğum yılı için de benzer bir ihtiyat gerekir. Deniz Kuvvetleri sayfasının başlığında 1500-1587 tarihleri kullanılır. TDV maddesi ise vefat ettiğinde doksan yaşları civarında olduğuna dair kayıttan hareketle, 1500’lü yılların başında doğmuş olabileceğini belirtir. Dolayısıyla makul ifade, “1500 civarı” veya “16. yüzyılın başları”dır.

Uluç Ali Adındaki “Uluç” Ne Anlama Geliyor?

Bugün “ulu” kelimesiyle ilişkilendirilmeye müsait görünse de Uluç lakabının tarihî kökeni farklıdır. TDV maddesine göre kelime, Kuzey Afrika’da Arap olmayan ve sonradan Müslüman olmuş kişiler için kullanılan “ılc” sözcüğüyle bağlantılıdır. Dönemin belgelerinde her zaman saygı bildiren bir unvan olarak kullanılmadığı anlaşılır.

İnebahtı’dan sonra II. Selim’in gönderdiği fermanlarda lakabı Kılıç olarak değiştirildi. Kaynaklarda bu karar, “Kimse Uluç demesin, Kılıç Ali yazsın” özetiyle aktarılır. Böylece Uluç Ali Reis, Osmanlı kayıtlarında giderek Kılıç Ali Paşa adıyla yer almaya başladı.

Esaretten Osmanlı Denizciliğine Geçişi

Kılıç Ali Paşa’nın esirlikten tam olarak ne zaman ve hangi şartlarda denizci kimliğine geçtiği kesin değildir. Güvenilir biçimde takip edilebilen ilk bilgiler 1548 yılına uzanır. Bu tarihte Akdeniz’in en etkili Osmanlı denizcilerinden Turgut Reis’in maiyetinde görülür.

1549’daki Mehdiye savunması, 1550’deki Cerbe akınları ve 1551 Trablusgarp seferi onun erken dönem tecrübesini şekillendirdi. Kıyı baskınları, keşif, ikmal, kale savunması ve kadırga idaresi gibi farklı alanlarda görev alması, ileride üstleneceği büyük filo komutasının altyapısını oluşturdu.

1556’da hassa reisliğe tayin edilmesi kariyerindeki önemli eşiklerden biridir. 1557’de Piyâle Paşa kumandasındaki donanmaya bir baştarda ile katıldı. 1560 Cerbe seferindeki hizmetleri sonrasında Sığla sancak beyliğine getirildi ve Ege sularının korunmasıyla görevlendirildi.

Şematik rota ölçekli bir deniz haritası değildir; Kılıç Ali Paşa’nın kariyerindeki başlıca Akdeniz merkezlerini kronolojik bağlamda gösterir.

Turgut Reis’in Yanında Yükselişi

Turgut Reis’in çevresi yalnızca ganimet peşindeki bağımsız denizcilerden oluşmuyordu. Kuzey Afrika eyaletleri, İstanbul’daki merkezî idare ve donanma arasında haberleşme, asker sevkiyatı, vergi, kale savunması ve deniz güvenliği gibi görevler yürütülüyordu. Kılıç Ali Paşa bu sistemin içinde hem deniz savaşını hem de eyalet yönetimini öğrendi.

1565 Malta Kuşatması’na İskenderiye beyi olarak altı gemilik bir kuvvetle katıldı. Turgut Reis’in kuşatma sırasında hayatını kaybetmesinden sonra Trablusgarp beylerbeyi oldu. Bir ara görev değişikliği yaşansa da Tâcûrâ’daki isyanı bastırmasının ardından yeniden bölgenin yönetimine getirildi.

Bu dönemde yalnızca yerel askerî harekât yürütmedi. İspanya donanmasının Akdeniz’deki hareketlerini İstanbul’a bildirerek merkezî idarenin tedbir almasını istedi. Bu yönüyle Kılıç Ali Paşa, sahadaki bir gemi komutanının ötesinde istihbarat ve stratejik erken uyarı sağlayan bir eyalet yöneticisiydi.

Cezayir Beylerbeyiliği ve Tunus’un İlk Alınışı

Kılıç Ali Paşa, 27 Haziran 1568’de Cezayir-i Garb beylerbeyi oldu. Cezayir, Osmanlı-İspanya rekabetinin batı Akdeniz’deki ana merkezlerinden biriydi. Buradaki görevi onu hem Kuzey Afrika siyasetine hem de Endülüs Müslümanlarına yardım girişimlerine doğrudan bağladı.

Tunus halkından gelen müracaatın ardından Mart 1570’te Tunus’u aldı ve bölgenin idaresini Kāid Ramazan’a bırakarak Cezayir’e döndü. Ancak Tunus üzerindeki mücadele sona ermiş değildi. İspanya birkaç yıl sonra bölgeyi yeniden ele geçirecek, Kılıç Ali Paşa da 1574’te çok daha büyük bir seferle geri dönecekti.

Bu yıllarda Kıbrıs kuşatmasına katılmak üzere doğu Akdeniz’e yöneldi. Yol üzerinde karşılaştığı dört Malta kadırgasını ele geçirmesi, onun İnebahtı öncesindeki tecrübeli ve hareketli filo komutanı kimliğini gösteren olaylardan biridir.

İnebahtı Deniz Savaşı’nda Kılıç Ali Paşa’nın Rolü

7 Ekim 1571’deki İnebahtı Deniz Savaşı, Osmanlı donanması ile İspanya, Venedik ve Papalık kuvvetlerinin ağırlıkta olduğu Kutsal İttifak filosunu karşı karşıya getirdi. Osmanlı merkezine Kaptan-ı Deryâ Müezzinzâde Ali Paşa, diğer kanatlara Pertev Paşa ve Uluç Ali Paşa komuta ediyordu.

Savaş öncesindeki mecliste Uluç Ali Paşa’nın düşman filosunu körfez içinde karşılamayı teklif ettiği, ancak bu önerinin kabul edilmediği kaydedilir. Bu ayrıntı önemlidir; çünkü onun rakip donanmanın ateş gücü, düzeni ve manevra alanı hakkında daha temkinli düşündüğünü gösterir.

Çarpışma Osmanlı merkezi ve diğer kanat için ağır bir yenilgiyle sonuçlandı. Müezzinzâde Ali Paşa öldürüldü, çok sayıda gemi ele geçirildi veya batırıldı. Uluç Ali Paşa ise komuta ettiği kanatta manevra alanını korumayı başardı. Kaynakların ortaklaştığı en güvenilir sonuç, yaklaşık otuz gemilik filosunun savaş alanından çıkabildiği ve doğu Akdeniz’e ulaşabildiğidir.

Şema, birliklerin genel rolünü anlatır; ölçekli savaş krokisi veya dakika dakika harekât planı değildir.

Kılıç Ali Paşa İnebahtı’yı Kazandı mı?

Hayır. İnebahtı Savaşı Osmanlı donanmasının yenilgisiyle sonuçlandı. Kılıç Ali Paşa’nın kendi kanadında başarılı manevra yapması ve bir bölüm gemiyi kurtarması, genel sonucu Osmanlı zaferine çevirmedi. Bu nedenle “İnebahtı’yı kazanan tek komutan” gibi başlıklar tarihî gerçeği fazla basitleştirir.

Daha doğru ifade şudur: Kılıç Ali Paşa, büyük bir donanma yenilgisi içinde sınırlı fakat kritik bir taktik başarı elde etti. Gemilerini ve tecrübeli personelin bir kısmını kurtarması, savaş haberini İstanbul’a ulaştırması ve ardından yeniden yapılanmayı üstlenmesi onun kariyerini belirledi.

Malta Şövalyeleri’nin sancak gemisine yönelik saldırı ve ele geçirilen sancak hakkındaki ayrıntılar farklı anlatılarda öne çıkar. Ancak Kılıç Ali Paşa’nın tarih içindeki yerini yalnız bu dramatik sahneye bağlamak yerine, savaş sonrasındaki kurumsal toparlanmayla birlikte değerlendirmek daha sağlamdır.

Uluç Ali’den Kılıç Ali Paşa’ya

İnebahtı haberini II. Selim’e bildiren Uluç Ali Paşa, 28 Ekim 1571’de kaptanpaşalık makamına getirildi; Cezayir beylerbeyiliği de üzerinde bırakıldı. Aynı süreçte “Uluç” lakabı “Kılıç” olarak değiştirildi.

Bu atama yalnızca savaş alanındaki cesaretin ödülü değildi. Osmanlı Devleti, gemi ve insan gücü bakımından ağır kayıp vermişti. Yeni kaptan-ı deryânın önündeki asıl görev, müttefik donanmasının ertesi baharda gelebilecek saldırısına karşı hızla yeni bir filo hazırlamaktı.

Kılıç Ali Paşa’nın Turgut Reis ve Piyâle Paşa çevresinde kazandığı uzun deniz tecrübesi burada belirleyici oldu. Donanmanın ihtiyacını yalnız gemi sayısı olarak görmüyor; kürekçi, levent, topçu, reis, kereste, yelken bezi, kürek ve tersane işçiliğinin birlikte planlanması gerektiğini biliyordu.

İnebahtı’dan Sonra Osmanlı Donanması Nasıl Yeniden Kuruldu?

İnebahtı sonrasındaki kış boyunca İstanbul ve imparatorluğun farklı tersanelerinde yoğun bir gemi inşa faaliyeti yürütüldü. Sokullu Mehmed Paşa merkezî koordinasyonu sağlarken Kılıç Ali Paşa denizcilik tarafının başındaki isimdi. 1572 yazında Akdeniz’e çıkan yeni donanma, Osmanlıların tek bir yenilgiyle denizlerden çekilmediğini gösterdi.

Kaynaklarda gemi sayıları farklı bağlamlarla ve farklı kategorilerle verilir. TDV maddesi, tersanede toplanan 250 kadırgadan ve gönüllü reislerin çok sayıdaki çektirisinden söz eder. Bu rakamları tek bir savaş düzenindeki eksiksiz gemi sayısı gibi okumak yerine, olağanüstü seferberliğin büyüklüğünü gösteren kayıtlar olarak değerlendirmek gerekir.

1572 seferi büyük bir meydan savaşından çok güç gösterisine dönüştü. Koron ve Anavarin çevresinde çatışmalar yaşandı; ancak Kutsal İttifak, İnebahtı’daki başarısını kalıcı bir deniz hâkimiyetine çeviremedi. Venedik’in 1573’te Osmanlılarla anlaşması, ittifakın çözülmesini hızlandırdı.

1574 Tunus Seferi ve Akdeniz Dengesi

İspanya, 1573’te Tunus’u yeniden işgal etti. Tunus’un Sicilya Boğazı’na yakın konumu, doğu ve batı Akdeniz arasındaki deniz trafiğini kontrol etmek açısından son derece önemliydi. Bölgenin İspanya’da kalması, Osmanlıların Cezayir ve Trablusgarp arasındaki bağlantısını baskı altında tutabilirdi.

Osmanlı donanması 15 Mayıs 1574’te Koca Sinan Paşa’nın kara kuvvetleri ve Kılıç Ali Paşa’nın deniz komutası altında İstanbul’dan ayrıldı. Sefer yalnızca bir liman baskını değildi; büyük bir donanma, kuşatma birlikleri, ağır toplar, mühimmat ve uzun mesafeli ikmal düzeni gerektiriyordu.

Donanma İtalya ve Sicilya kıyılarındaki harekâtın ardından Tunus önlerine ulaştı. Halkulvâdî ve çevresindeki İspanyol savunması haftalar süren kuşatma sonunda çöktü. Eylül 1574’te Tunus yeniden Osmanlı idaresine girdi. Böylece İspanya’nın Kuzey Afrika’daki en önemli ileri üslerinden biri ortadan kaldırıldı.

Tunus’un alınışı, İnebahtı’dan üç yıl sonra Osmanlı donanmasının büyük bir müşterek harekât yapabildiğini gösterdi. Bu nedenle Kılıç Ali Paşa’nın kaptan-ı deryâlık dönemindeki en önemli stratejik başarı, yalnız 1571’de gemilerini kurtarması değil, 1574’te deniz ve kara unsurlarını Tunus hedefinde buluşturan seferdir.

Kaptan-ı Deryâlık Dönemindeki Diğer Görevleri

Kılıç Ali Paşa yaklaşık on altı yıl kaptan-ı deryâlık yaptı. Bu süre boyunca Akdeniz dışında Karadeniz’de de görev aldı. 1579’da Şirvan seferine destek vermek için Gürcistan kıyılarına gitti ve Faş Kalesi’nin inşasını yönetti. Daha sonraki yıllarda devlet adamlarını ve birlikleri Mısır ile Kırım yönüne deniz yoluyla taşıdı.

1583’te Mısır’daki karışıklığı gidermekle görevlendirilen İbrâhim Paşa’yı İskenderiye’ye götürdü. 1584’te Kırım’daki taht değişikliği ve asker sevkiyatı için Kefe hattında donanmayı kullandı. Bu görevler, Osmanlı donanmasının yalnız deniz savaşı yapan bir araç olmadığını; uzak eyaletlere hızlı müdahale, hükümdar ve asker nakli, kale inşası ve ikmal için de kullanıldığını gösterir.

Tersâne-i Âmire ve Gemi İnşasına Katkıları

Kaynaklarda “Koca Kaptan” olarak da anılan Kılıç Ali Paşa’nın İstanbul Tersanesi’nin genişletilmesinde rol oynadığı belirtilir. Gemilerin daha büyük ve gösterişli yapılmasına önem verdiği, kürek çekmeyi kolaylaştıracak bazı düzenlemeler uygulattığı ve III. Murad adına büyük bir baştarda inşa ettirmeye giriştiği kaydedilir.

Bu bilgiler onu modern anlamda tek başına bir gemi mühendisi yapmaz. Fakat uzun yıllar kürekli savaş gemilerinde görev yapan bir komutanın, gemi tasarımı ve insan gücü arasındaki ilişkiye müdahale ettiğini gösterir. Kadırgada hız yalnız gövde biçimine değil, kürekçilerin düzenine, oturma mesafesine, kumandaya ve dayanıklılığa da bağlıydı.

Kılıç Ali Paşa Camii ve Külliyesi

Kılıç Ali Paşa’nın İstanbul’daki en görünür mirası, Tophane’de Mimar Sinan’a yaptırdığı Kılıç Ali Paşa Külliyesidir. Cami kitabesi yapının 1580 yılında tamamlandığını gösterir. Külliye; cami, medrese, hamam, türbe ve hazîreden oluşan bir yapılar topluluğudur.

Bugün şehir dokusunun içinde görünen külliye, yapıldığı dönemde deniz kıyısında ve İstanbul Limanı’ndan Beyoğlu tarafına çıkışı sağlayan önemli iskelenin başındaydı. Bu konum tesadüf değildir. Bir kaptan-ı deryânın vakfı, tersane ve liman dünyasının hemen yanında yükseliyordu.

Caminin mimarisi Ayasofya’nın plan düzeniyle kurduğu ilişki nedeniyle sıkça dikkat çeker. Ancak “Ayasofya’nın birebir kopyası” demek doğru değildir. Mimar Sinan, merkezî kubbe, yarım kubbeler ve yan mekânlar arasında benzer bir mekân fikrini daha küçük ölçekte ve Osmanlı cami geleneği içinde yeniden yorumlamıştır.

Kılıç Ali Paşa’nın türbesi de külliye içindedir. Böylece hayatının büyük bölümü Akdeniz, Kuzey Afrika ve tersanelerde geçen denizci, ölümünden sonra denizle bağlantılı Tophane’deki vakfının merkezine defnedildi.

Kılıç Ali Paşa’nın Ölümü: 19 Haziran mı, 25 Haziran mı?

Uzun süre Kılıç Ali Paşa’nın 25 Haziran 1587 tarihinde öldüğü kabul edildi. TDV maddesi ve çok sayıda modern yayın bu tarihi kullanır. Bu kabul, Selânikî Tarihi’nin yayımlanmış nüshasındaki 19 Receb 995 kaydına dayanır.

Coşkun Ünsal’ın 2020 tarihli arşiv araştırması ise önemli bir düzeltme önerir. 15 Receb 995 tarihli bir tereke belgesinde Kılıç Ali Paşa’dan “merhum” diye söz edilmesi, onun bu tarihten önce öldüğünü gösterir. Selânikî’nin cuma namazından sonraki gece ifadesiyle takvim karşılaştırıldığında çalışma, vefat tarihini 13 Receb 995 / 19 Haziran 1587 olarak tespit eder.

Bu nedenle yayınlarda iki tarih görülebilir. En şeffaf kullanım, “geleneksel kabul 25 Haziran 1587; yeni arşiv araştırmasına göre 19 Haziran 1587” şeklindedir. Böylece hem yerleşik literatür hem de güncel belge değerlendirmesi okuyucudan saklanmamış olur.

Vârisi bulunmadığı için mal varlığının önemli bölümü devlet hazinesine geçti. Dönem kayıtları ve sonraki çalışma, nakit ile satılan eşyalardan elde edilen toplamın yaklaşık 500.000 altına ulaştığını aktarır. Bu servet, uzun beylerbeyilik ve kaptan-ı deryâlık kariyerinin ekonomik büyüklüğünü de gösterir.

Kılıç Ali Paşa Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Belge ve rivayet karşılaştırması: Popüler biyografinin tamamı yanlış değildir; fakat her ayrıntının aynı kanıt gücüne sahip olmadığı unutulmamalıdır.

“Doğum Adı ve Papaz Adaylığı Kesin Olarak Biliniyor”

Hayır. Giovan Dionigi Galeni adı ve Napoli’ye papaz olmak üzere giderken esir düşmesi yaygın ve güçlü bir anlatıdır; ancak başlıca akademik kaynak bunu kesin hüküm yerine rivayet olarak verir. Kalabriya kökeni ve sonradan Müslüman oluşu daha güçlü biçimde desteklenir.

“İnebahtı Savaşı’nı Kılıç Ali Paşa Kazandı”

Hayır. İnebahtı genel sonuç bakımından Osmanlı yenilgisidir. Kılıç Ali Paşa kendi kanadında etkili manevra yapmış, yaklaşık otuz gemilik kuvveti kurtarmış ve bu sayede ağır yenilgi içinde öne çıkmıştır.

“Cervantes Kılıç Ali Paşa Camii İnşaatında Çalıştı”

Bu iddia tarihî ve kronolojik sorunlar taşır. Cervantes 1575-1580 arasında Cezayir’de esirdi ve Eylül 1580’de fidyeyle serbest kaldı. Kılıç Ali Paşa Camii’nin kitabesi yapının 1580’de tamamlandığını gösterir. Akademik değerlendirmeler, Cervantes’in İstanbul’a getirilip cami inşaatında çalıştırıldığı iddiasını destekleyen güvenilir bir belge bulunmadığını ve zaman çizelgesinin de iddiayla uyuşmadığını belirtir.

“Kılıç Ali Paşa Camii Bugünkü Yerine Deniz Doldurularak Tek Başına Yapıldı”

Külliyenin 16. yüzyılda gerçekten deniz kıyısında ve önemli bir iskelenin başında bulunduğu belgelidir. Ancak popüler anlatılardaki bütün dolgu ve padişahla konuşma ayrıntılarını tarihî belge gibi sunmak doğru olmaz. Kesin olan, yapının Mimar Sinan tarafından Kılıç Ali Paşa adına inşa edildiği ve 1580’de tamamlandığıdır.

Kılıç Ali Paşa’nın Osmanlı Denizcilik Tarihindeki Yeri

Kılıç Ali Paşa’nın hayatı, 16. yüzyıl Akdeniz’inin kimlik ve kariyer bakımından ne kadar hareketli olduğunu gösterir. Kalabriya kökenli bir mühtedi, Kuzey Afrika’daki denizci çevrelerinde yetişmiş; sancak beyliği ve beylerbeyiliğinden Osmanlı donanmasının en yüksek makamına ulaşmıştır.

Onun en büyük özelliği tek bir zafer değildir. Mehdiye’den Cerbe’ye, Malta’dan Cezayir’e ve Tunus’tan İnebahtı’ya uzanan yaklaşık kırk yıllık hizmet, saha tecrübesi ile devlet teşkilatını bir araya getirmiştir. İnebahtı’da donanmanın bütünü kurtarılamadı; fakat krizin ertesi gününden itibaren yeni filonun kurulması ve deniz gücünün siyasî hedefler için yeniden kullanılması sağlandı.

1574 Tunus seferi, Kılıç Ali Paşa döneminin stratejik sonucunu en açık biçimde gösterir. Osmanlı donanması İnebahtı yenilgisinden yalnız üç yıl sonra batı Akdeniz’de büyük bir sefer yaparak kalıcı bir hedefe ulaştı. Bu başarı, “donanma bir kışta aynen eski gücüne döndü” şeklinde abartılmamalı; fakat Osmanlı deniz sisteminin yüksek yeniden üretim kapasitesini de küçümsememelidir.

Tophane’deki külliye ise askerî kariyerin şehir ve vakıf mirasına dönüşmüş hâlidir. Bugün Kılıç Ali Paşa’nın adı hem denizcilik tarihindeki görevleriyle hem de İstanbul’un en tanınmış Mimar Sinan yapılarından biriyle yaşamaya devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

Kılıç Ali Paşa, esaretten kaptan-ı deryâlığa uzanan hayatıyla popüler tarih için güçlü bir hikâye sunar. Fakat onu gerçekten önemli yapan şey, biyografisinin dramatik başlangıcından çok Akdeniz’de kırk yıla yaklaşan hizmeti, İnebahtı sonrasındaki yeniden yapılanma ve 1574 Tunus seferidir.

Hayatındaki belirsizlikleri saklamadan anlatmak, Kılıç Ali Paşa’nın başarılarını küçültmez. Tam tersine; rivayetlerle arşiv kayıtlarını ayırmak, onun Osmanlı denizcilik tarihindeki gerçek ağırlığını daha görünür hâle getirir.